Diecezja Warszawsko-Praska
Kolegium Kardynalskie dziś
Watykan, 24 marca br.

Historia

Kardynałowie wywodzą się historycznie od 25 księży stojących na czele kościołów parafialnych lub rektoralnych Rzymu, z 7 (potem 14) diakonów regionalnych i 6 diakonów pałacowych i od 7 (w wieku XII było ich 6) biskupów w sąsiedztwie Wiecznego Miasta, którzy byli doradcami i współpracownikami Papieża.

Począwszy od roku 1150 tworzą Kolegium Kardynalskie z dziekanem na czele (ma tytuł biskupa Ostii) i Kamerlingiem (administrator dóbr), jak to wyjaśnia «Anuario Pontificio». Od roku 1059 są jedynymi wybierającymi Papieża. W wieku XII rozpoczęła się tradycja mianowania kardynałami także purpuratów rezydujących poza Rzymem.

Od XII wieku są ważniejsi godnością od biskupów i arcybiskupów; w XV w. wyprzedzili pod względem godności także patriarchów (Bulla «Non mediocri» Eugeniusza IV z roku 1439); mają głos na soborze nawet gdyby nie posiadali święceń biskupich.

Liczba kardynałów w wiekach XIII-XV zazwyczaj nie przekraczała 30. Sykstus V podniósł ją do 70: 6 kardynałów biskupów, 50 kardynałów prezbiterów i 14 kardynałów diakonów (konstytucja «Postquam verus» z 3 grudnia 1586).

Na Tajnym Konsystorzu w dniu 15 grudnia 1958 (A.A.S., rok 1958, vol. XXV, str. 987) Papież Jan XXIII zniósł ograniczenie liczby kardynałów ustanowione przez Sykstusa V i potwierdzone przez Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 (k. 231). Ten sam Papież, na mocy Motu Proprio «Cum gravissima» z 15 kwietnia 1962, postanowił, że wszyscy kardynałowie maja nosić godność biskupią.

Natomiast Paweł VI poprzez Motu Proprio «Ad Purpuratorum Patrum» z 11 lutego 1965 określił miejsce patriarchów wschodnich w Kolegium Kardynalskim. Ten sam Papież decyzją Motu Proprio «Ingravescentem aetatem» z 21 listopada 1970 zarządził, że wraz z ukończeniem 80 roku życia kardynałowie: a) przestają być członkami dykasterii Kurii Rzymskiej i wszystkich organizmach stałych Stolicy Apostolskiej i Państwa Miasta Watykańskiego; b) tracą prawo wybierania Papieża, oraz prawo obecności na konklawe.

Na Tajnym Konsystorzu 5 listopada 1973 Paweł VI ustalił, że liczba kardynałów z prawem wyboru Papieża nie może przekroczyć 120 (A.A.S., rok 1973, vol. LXV, str. 163). Papież Jan Paweł II konstytucją apostolską «Universi Dominici Gregis» z 22 lutego 1996 potwierdził te dyspozycje.

Kardynałowie przynależą do różnych Kongregacji rzymskich: uznaje się ich za członków rodziny papieskiej; przysługuje im tytuł eminencji; mieszkający w Rzymie, nawet poza Państwem Watykańskim, są jego obywatelami ze wszystkimi skutkami (Traktat Laterański, art. 21).

Statystyka

Z 15 nowymi kardynałami kreowanymi przez Benedykta XVI dziś na konsystorzu Kolegium Kardynalskie składa się z 193 członków. Spośród nich 120 jest elektorami na ewentualnym konklawe, gdyż nie ukończyli 80 roku życia, a 83 przekroczyło już ten próg wiekowy

Europa liczy 100 kardynałów (60 elektorów), Ameryka Północna 20 (16 elektorów), Ameryka Południowa 32 (20 elektorów), Afryka 17 (9 elektorów), Azja 20 (13 elektorów), Oceania 4 (2 elektorów).

Krajem, który posiada najwyższą liczbę kardynałów pozostają nadal Włochy – 40 (21 elektorów). Na drugim miejscu są Stany Zjednoczone – 15 (13 elektorów). Na trzecim ex equo Hiszpania i Francja – po 9 (6 elektorów).

Polska jest tuż tuż – 8 (4 elektorów), dalej – Brazylia – 8 (3 elektorów), Niemcy – 6 (5 elektorów), Meksyk – 5 (4 elektorów) i Indie – 5 (3 elektorów).

Po 3 kardynałów mają: Szwajcaria (1 elektor), Argentyna (1 elektor), Kolumbia 3 (3 elektorów), Filipiny (2 elektorów) i Australia (1 elektor).

Spośród żyjących, nie licząc tych 15 kreowanych przez Benedykta XVI, 168 kreował Jan Paweł II i 10 Paweł VI (1963-1978).

Najstarszy w Kolegium jest kardynał Johannes Willebrands, 96 tal emerytowany arcybiskup Utrechtu (Holandia) i dawny przewodniczący Papieskiej Rady ds. Jedności Chrześcijan; drugi jest Alfons Maria Stickler SDB, 95 lat, z Austrii, dawny bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego.

Najmłodszym kardynałem jest Peter Erdö, 53 lata, arcybiskup Esztergom-Budapeszt (Węgry), drugi Philippe Barbarie, 55 lat, arcybiskup Lyonu (Francja).

41 kardynałów to zakonnicy: 10 jezuitów, 7 franciszkanów, 7 salezjanów, 2 redemptorystów, 2 dominikanów, 2 sulpicjanów, 2 deonianów, 2 lazarystów. Po 1 mają: kapucyni, benedyktyni, sercanie, oblaci, klaretianie, ojcowie szensztaccy, saudyci.

Dziekanem Kolegium Kardynalskiego – po kardynale Józefie Ratzingerze – jest kardynał Angelo Sodano, Sekretarz Stanu; vicedziekanem został kardynał Roger Etchegaray, emerytowany przewodniczący Papieskiej Rady „Iustitia et Pax”.

Kardynałem protodiakonem jest kardynał Jorge Medina Estévez, emerytowany prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów; kamerlingiem Świętego Kościoła Rzymskiego jest kardynał Eduardo Martínez Somalo, emerytowany prefekt Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.

Ustanowienie

Według nowego obrzędu, wprowadzonego przy okazji konsystorza 28 czerwca 1991, ceremonia rozpoczyna się pozdrowieniem liturgicznym, odczytaniem przez Papieża formuły kreowania kardynałów i uroczystym ogłoszeniem imion nowych kardynałów.

Następnie, pierwszy z nich zwraca się w imieniu wszystkich do Ojca Świętego. Po Liturgii Słowa, homilii papieskiej, wyznaniu wiary, kardynałowie wypowiadają słowa przysięgi: «Ja [imię i nazwisko], kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego, obiecuję i przysięgam być wiernym, od dziś aż do chwili śmierci, Chrystusowi i jego Ewangelii, być zawsze posłusznym Świętemu Apostolskiemu Kościołowi Rzymskiemu, Świętemu Piotrowi w osobie Ojca Świętego Benedykta XVI i jego następców kanonicznie wybranych; zachowywać zawsze w słowach i czynach jedność z Kościołem Katolickim; nie wyjawiać nikomu tego, co będzie mi powierzone pod sekretem ani rozpowszechniać niczego, co mogłoby przynieść szkodę lub wstyd Świętemu Kościołowi; wypełniać z pilnością i wiernością zadania, które są mi zlecane w posłudze Kościołowi, zgodnie z normami prawa. Tak mi dopomóż, Panie Boże Wszechmogący».

Następnie każdy z nowych kardynałów podchodzi do Ojca Świętego, klęka i otrzymuje biret kardynalski oraz tytuł kościoła lub diakonię. Papież, nakładając biret mówi m.in.: «[jest] czerwony na znak godności urzędu kardynalskiego, oznacza, że jesteś przygotowany do działania z mocą, aż do przelania twej krwi dla rozwoju wiary katolickiej, dla pokoju i harmonii Ludu Bożego, dla wolności i wzrostu Świętego Kościoła Katolickiego i Rzymskiego».

Ojciec Święty wręcza Bullę kreowania kardynałem, przydziela tytuł kościoła lub diakonię – na znak udziału w duszpasterskiej trosce Papieża o miasto Rzym – i przekazuje pocałunek pokoju nowym członkom Kolegium Kardynalskiego.

Obrzęd kończy się modlitwą wiernych, odmówieniem «Ojcze nasz» i błogosławieństwem papieskim.

Dod. Ks. Wojciech Lipka 24.03.2006 o 17.40