Diecezja Warszawsko-Praska
Porządek w świątyni
Jak to drzewiej bywało

Utrzymanie porządku w Domu Bożym
przez służbę kościelną
obowiązujące w Mińskim Dekanacie


I. Obowiązki codzienne:

1. Służba kościelna obowiązana jest w swoim czasie otwierać i zamykać kościół, dzwonić na „Anioł Pański”: o wschodzie słońca, w południe i po zachodzie z dodaniem dziewięć razy za poległych, oraz w niedziele i święta na Podniesienie w czasie Summy (Dom Boży, x. A. Brykczyński § 12).

2. Rano przed Mszą św. należy zamieść szczotką stopnie ołtarzy, a miotełką lub miękką ściereczką okurzyć ołtarze, balustrady, ławki, konfesjonały, mensę i klęcznik w zakrystji, baczyć, by w lawaterzu była świeża woda.

Na pół godziny przed rozpoczęciem nabożeństwa rannego lub popołudniowego dzwonić przez trzy minuty w sygnaturkę i dzwony.

3. Przed rozpoczęciem nabożeństwa kościelny przygotuje szaty liturgiczne odpowiedniego koloru, wyniesie do ołtarza ampułki z winem i wodą, które przedtem starannie oczyści, następnie zapala odpowiednią ilość świec. Przy zapalaniu świec należy zaczynać od strony Ewangelji najbliższą krzyża, a następnie w taki sam sposób z drugiej strony, gasić zaś trzeba odwrotnie, zaczynając od najniższej do najwyższej, ale także od strony Ewangelji. Nakrycie obrusa należy zdejmować aż po zapaleniu świec, a kłaść je przed Rozpoczęciem gaszenia.

Gdy ma być nabożeństwo żałobne lub pogrzebowe należy przedtem ustawić katafalk oraz odpowiednią ilość świec, po skończonem zaś nabożeństwie sprzątnąć na właściwe miejsce.

W braku ministranta kościelny pomaga kapłanowi przy ubieraniu się, a następnie służy do Mszy Św., w razie potrzeby kalikuje na chórze, przygotowuje ogień do trybularza, usłuży przy udzielaniu Komunii św. (podtrzymując tackę przez białą rękawiczkę), przy chrzcie Św., wywodach, przy wyjściu kapłana do chorych, oraz przy sprawowaniu innych czynności liturgicznych.

4. Po skończonych nabożeństwach kościelnych zdejmuje pulpit, odnosi ampułki, o ile potrzeba oczyści świece i lichtarze ołtarzowe.

5. Kościelny czuwa, aby lampka przed Najświętszym Sakramentem* zawsze, się paliła w dzień i w nocy, oraz pilnuje, by z kościoła nic nie skradziono.

Po każdem liczniejszem nabożeństwie należy dokonać zamiatania posadzki kościelnej w miarę potrzeby.

6. Kościelny dopilnuje, aby w zakrystji przez ministrantów było zachowane milczenie i nie pozwoli w zakrystji przebywać osobom obcym bez potrzeby.

II. Tygodniowe: (w każdą sobotę).

7. Oczyścić starannie tabernakulum i ołtarze za pomocą miotełki z piór, ścierać kurz miękką ściereczką z ławek, konfesjonałów, kratek, ambony, wymyć w ciepłej wodzie lampkę od Najświętszego Sakramentu.

8. Kościelny zamiecie posadzkę w kościele i zakrystji, używając do Jego wilgotnych trocin, lub piasku mokrego.

9. Należy wytrzepać pokrowce z ołtarzy, pamiętać, by woda w oczyszczanych kropielnicach była odnowiona, oczyścić świeczniki, krzyże, kanony, lawaterz, kociołek do wody święconej, zmienić wodę w naczynku do obmycia palców po Komunji Św.; wodę tę, jako też i wodę po chrzcie Św., watę, usuwać do piscyny.

Zmienić puryfikaterze, wytrzepać i oczyścić dywany ołtarzowe.

III. Dwutygodniowe:

10. Kościelny przygotuje czyste humerały, komże, ręczniki do „Lavabo” oraz kołnierzyki do stuł. (Inne kołnierzyki przy stułach od ornatów w miarę potrzeby), bieliznę kościelną oddaje do prania.

IV. Co miesiąc:

11. Zmienić obrusy na ołtarzach i do Komunji Św., korporały, alby i paski.

12. Oczyścić za pomocą skrzydła osadzonego na kiju, lub szczotki, ściany oraz okna i wszystkie zaułki w których zgromadza się kurz i należy przytem poodsuwać konfesjonały, ławki, aby w ten sposób dobrze i gruntownie przeprowadzić porządek, poczem umyć posadzkę kościelną.

V. Co kwartał:

13. Zmienić obrusy spodnie na ołtarzach.

VI. Co pół roku:

14. Przed Wielkanocą i na jesieni jak najstaranniej oczyścić cały kościół, ściany, przedsionek, zakrystję, dzwonnicę, kropielnicę, piscynę, chrzcielnicę, obrazy, umyć okna i posadzkę.

VII. Często według potrzeby:

15. Przewietrzyć zakrystję, szuflady z ornatami i bielizną, wynosić na dwór dla przewietrzenia w cieniu aparaty i kobierce rzadko używane.

16. Kościelny czuwa, by aparaty liturgiczne, bielizna kościelna, księgi liturgiczne były w szufladach i szafach porządnie ułożone, oraz dopilnuje, by bielizna kielichowa, komże, stuły, alby, humerały, birety itd. znajdowały się we właściwych szufladach.

Uwaga. Z aparatami kościelnymi należy się obchodzić z uszanowaniem, jako z szatami poświęconemi i ostrożnością, jako rzeczami drogiemi.

VIII. Grzebanie umarłych:

17. Służba kościelna winna czuwać, by groby były kopane we wskazanem przez Ks. Proboszcza porządku, od którego samowolnie odstępować nie wolno.

18. Chronić cmentarz grzebalny jako miejsce święte przed wszelką profanacją — zatem pamiętać, aby bramy cmentarza nie były bez potrzeby otwarte.

19. Kościelny zachowuje się na cmentarzu grzebalnym z uszanowaniem, szczególnie podczas pogrzebów.

20. Groby do grzebania ludzi dorosłych należy kopać do głębokości 7 stóp, groby zaś dzieci do 7 lat - do 4 stóp. Długość grobów ludzi dorosłych ma wynosić 7 stóp, szerokość 2½ stopy.

Między jednym a drugim grobem ma być odstęp: z boków 1½ stopy, a w końcach 2 stopy.

21. Nad każdym grobem winna być usypana mogiła wysokości 2 stopy w kształcie nieco spadzistym. (Dom Boży, 4.).

Przepisy powyższe mogą być w miarę potrzeby zmieniane, służba zaś kościelna winna pilnie spełniać zlecenia Ks. Proboszcza.

Kościelny dopilnuje, aby na cmentarzu kościelnym nie było śmieci ani liści, w razie potrzeby zamiecie go.

Również aleje cmentarza grzebalnego utrzymuje w porządku.

Przestrzega wreszcie, aby w specjalnych schowankach był porządek, rzeczy niepotrzebne usuwa.

Uwaga:

Kandydat na posadę kościelnego winien odznaczać się następującemi przymiotami: moralnem prowadzeniem się według zasad wiary katolickiej, bezwzględną uczciwością, rzetelnością, trzeźwością, pracowitością, posłuszeństwem i należytym szacunkiem względem Ks. Proboszcza, być Mu oddanym i życzliwym, nie łączyć się nigdy z wrogami i nieprzyjaciółmi Kościoła i plebanji.

Mińsk Mazowiecki, dnia 1 maja 1933 r.


Ks. kan. Józef Bakalarczyk
Dziekan Miński

Dod. Ks. Wojciech Lipka 16.02.2011 o 23.33